*Intensivering van bedrijventerreinen

Een inspiratiegids Provincie Utrecht


Bedrijvigheid heeft altijd een belangrijk deel uitgemaakt van de stedelijke dynamiek en het stadsaangezicht bepaald, zoals het marktplein, de kade en de highstreet.


De industriële revolutie betekende een schaalvergroting van gemechaniseerde bedrijven wat leidde tot een formele scheiding van de ‘schone’ stedelijke activiteiten en industriële bedrijvigheid.


In de naoorlogse periode werd steeds meer zware industrie verplaatst naar Azië en Oost-Europa de maakindustrie keert nu terug naar Nederland – schoon, kennisgedreven en gerobotiseerd, terwijl de woningbouwplannen in veel grote steden de bedrijventerreinen onder druk zet.


Al deze ontwikkelingen zijn ook van toepassing op Utrecht met specifieke bedrijventerreinkenmerken en hoge ambities, aangaande verduurzaming, vergroening, circulariteit en leefbaarheid.


Daar bovenop heeft de provinciaal adviseur ruimtelijke kwaliteit de ambitie om zoveel mogelijk intensivering toe te passen, zodat het landschap gespaard blijft en geld voor nieuwe ontwikkelingen kan worden besteed aan het verbeteren van bestaande terreinen.


De intensiveringsopgave van bedrijventerreinen is breder dan strikt het terrein zelf. Deze multifunctionele gebieden spelen immers ook een rol in de regionale transities en ontwikkelingen rond economie, leef kwaliteit, klimaat, energie en biodiversiteit.


Intensivering gaat dus om meer dan alleen het toevoegen van bebouwd oppervlak of functiemenging.


Met een combinatie van ontwerpend onderzoek, economische analyse en regionale strategie doet Provincie Utrecht onderzoek naar de intensivering van haar werklandschappen. Hoe zouden we de huidige vraag naar bedrijfsruimte, volledig en met kwaliteit, op bestaande bedrijventerreinen kunnen accommoderen?



status | inspratiegids

project type | Ontwerpen onderzoek

Samenwerking: PARK Utrecht, Vereniging Deltametropool, Rebel, Buro013, Studio Redd, Studio Space Architecten

Opdrachtgever: Provincie Utrecht

Tekst: Vereniging Deltametropool

Periode 2020-2021

Link: Gids voor inspiratie en advies INTENS | Intensiveren van bedrijventerreinen: ontwerpend onderzoek met een regionale blik











Onder: Locatietype M: Deze locaties hebben vaak cultuurhistorische waarde en bieden potentie voor onderwijs en een duurzame inrichting, zoals praktijklab of testveld voor ondernemende agrariërs, die vanuit deze locatie hun streek- producten op de markt kunnen brengen. Door de ligging is er veel potentie voor de koppeling met het stedelijk of dorpse weefsel.


boven: Locatietype L: Door het delen van voorzieningen kunnen bedrijven gebruik maken van collectieve belangen zoals opslagruimte en showrooms. Maar ook ontstaat er door geconcentreerde intensivering ruimte voor recreatie. De schaal van de bedrijventerreinen leent zich voor collectieve energiewinning en -distributie. Veel locaties in de categorie L zijn stenig en kunnen een upgrade gebruiken als het gaat om natuur- en belevingswaarden. Dit kan bijvoorbeeld door het toevoegen van groen en publieke functies op het maaiveld.


boven: Locatietype S: Omdat de schaal en maat van deze bedrijventerreinen beperkt is, zijn de interventies op het eerste oog minder ingrijpend. Het toevoegen van veel m2’s nieuwe bedrijvigheid is hier minder aan de orde. De focus ligt meer op het slim combineren van nieuwe functies, zoals wonen, maakindustrie of collectief gebruik van de openbare ruimte. Daarnaast ligt er een uitdaging in het behoud van waardevol cultuurhistorisch erfgoed op deze locaties en de combinatie hiervan met nieuw programma. Dit draagt bij aan het versterken van de identiteit van de locatie.


boven: Locatietype XL: Flexibiliteit en tijdelijkheid worden ingezet om bedrijven meer verbinding te laten maken met de directe omgeving. Bijvoorbeeld door het stimule- ren van de ecologie door tijdelijke natuur op (nog) braakliggende terreinen. De XL-locaties bieden een interessante leerplek op het gebied van robotica, nieuwe bouwvormen of maakindustrie. Door de afstand tot het woongebied, kunnen deze terreinen worden ingezet als stepping stone in een natuurnetwerk, of

als waterberging buiten de stad.


boven: Ponskaart: Per locatietype is een ‘ponskaart’ gemaakt: de interventies die in aanmerking komen bij dit locatietype zijn in de matrix gemarkeerd met een lichtpaarse kleur. De belangrijkste inter-

   venties voor intensivering voor het betreffende locatietype

zijn gemarkeerd met een donkerpaarse kleur (de top 5).

De ponskaarten maken het unieke pro el van de vier locatietypes inzichtelijk en vergelijkbaar. De iconen uit de matrix komen terug in de testbeelden met de verschillende intensiveringsgradaties. Zo wordt inzichtelijk gemaakt welke interventies per intensive- ringsgraad worden gehanteerd.